Werken op feestdagen: regels, feestdagtoeslag per cao en kerstrooster

Een officiële feestdag geeft een medewerker geen wettelijk recht op een vrije dag of op een toeslag. De cao bepaalt of je mag inroosteren en wat werken op die dag oplevert: tijd voor tijd in de horeca, 100% toeslag in de supermarkt, 150% in de schoonmaak. Hieronder per cao de regels, plus een rekenvoorbeeld voor een dienst die over middernacht loopt.

Ben je vrij op een feestdag? Dit zegt de wet en dit regelt de cao

De Algemene termijnenwet noemt elf officiële feestdagen:

1. Nieuwjaarsdag
2. Goede Vrijdag
3. Eerste Paasdag
4. Tweede Paasdag
5. Koningsdag
6. Bevrijdingsdag (5 mei)
7. Hemelvaartsdag
8. Eerste Pinksterdag
9. Tweede Pinksterdag
10. Eerste Kerstdag
11. Tweede Kerstdag

Die wet gaat over termijnen, bijvoorbeeld een betalingstermijn die op een feestdag afloopt. Over werken, vrij zijn of loon zegt de wet niets. De Rijksoverheid zegt dat ook letterlijk: er is geen wettelijk recht op een vrije dag op een feestdag.

Het antwoord op de vraag "ben ik vrij op een feestdag" staat daarom in drie documenten, in deze volgorde:

1. De cao. Hierin staat welke dagen als feestdag gelden, of je mag inroosteren en welke toeslag of compensatie daarbij hoort.
2. De arbeidsovereenkomst. Valt je bedrijf niet onder een cao, dan leg je hier vast welke feestdagen vrij zijn en wat werken op zo'n dag oplevert.
3. Het personeelsreglement. Hierin staan de praktische afspraken: wanneer verlof aangevraagd wordt, hoe je populaire dagen verdeelt en hoe diensten geruild worden.

Cao's hanteren een eigen lijst die korter is dan de wettelijke. Goede Vrijdag staat bij de overheid en in het onderwijs vaak als vrije dag, in de horeca-cao, de supermarkt-cao, de cao Retail Non-Food en de zorg-cao's niet. Vrijwel alle cao's rekenen Koningsdag wel mee.

Deze dagen zijn geen feestdag

Drie dagen leveren elk jaar vragen op in het rooster:

• Kerstavond (24 december) is geen feestdag. Een dienst op kerstavond is een gewone dienst, met de avond- of nachttoeslag die je cao kent. De zorg-cao's VVT en Ziekenhuizen geven wel 60% onregelmatigheidstoeslag over de uren tussen 18.00 en 24.00 uur op 24 december, hetzelfde percentage als op een feestdag. Daar komt de vraag "is kerstavond een feestdag in de zorg" vandaan: voor de toeslag telt de avond mee, voor het aantal vrije uren niet.
• Oudejaarsdag (31 december) is geen officiële feestdag. Veel bedrijven gaan die middag eerder dicht, dat is een keuze van de werkgever. De zorg-cao's geven ook hier 60% toeslag vanaf 18.00 uur.
• Bevrijdingsdag (5 mei) is wettelijk een feestdag. In de meeste cao's is het alleen een vrije dag in een lustrumjaar. 2025 was zo'n jaar, 2030 is het volgende. De zorg-cao's VVT en Ziekenhuizen zijn de uitzondering: daar geldt 5 mei elk jaar.

Mag je medewerkers inroosteren op een feestdag?

Ja, als de cao dat toestaat of er niets over regelt. De manier waarop verschilt per sector:

• Horeca: de cao gaat ervan uit dat er op feestdagen wordt gewerkt. Een medewerker met een wisselend rooster roostert je gewoon in. Wil iemand vrij, dan vraagt hij vakantie-uren aan. Alleen medewerkers met een vast rooster die normaal op die dag werken en voor wie je geen werk hebt, krijgen een doorbetaalde vrije dag.
• Retail Non-Food: werken op zon- en feestdagen is vrijwillig. Zijn er te weinig vrijwilligers, dan mag je medewerkers verplichten op een feestdag die niet op zondag valt, behalve bij aantoonbare gewetensbezwaren (artikel 7.3).
• Transport (cao Beroepsgoederenvervoer): het uitgangspunt is "vrij, tenzij". Werken op een feestdag mag als de aard of het belang van het bedrijf dat vraagt, bijvoorbeeld bij winkeldistributie of bederfelijke lading (artikel 32). De werkgever maakt jaarlijks een rooster voor de feestdagen en spreidt die zoveel mogelijk over de medewerkers (artikel 35).
• Zorg (VVT): je roostert in. Wie vrij wil zijn op een ingeroosterde werkdag die op een feestdag valt, neemt vakantie-uren op (artikel 6.3).

Valt een feestdag op een zondag, zoals Eerste Paasdag en Eerste Pinksterdag, dan geldt daarnaast de Arbeidstijdenwet. Zondagsarbeid vraagt een afspraak in de arbeidsovereenkomst of instemming van de medewerker. Een medewerker heeft recht op minimaal 13 vrije zondagen per 52 weken, tenzij daar bij cao of met instemming van de medewerker van is afgeweken.

Een zondagstoeslag is wettelijk niet verplicht. Ook die komt uit de cao. Bij Pasen en Pinksteren betaal je in de meeste cao's het feestdagpercentage en niet de zondagtoeslag erbovenop.

Feestdagtoeslag per cao

De tabel toont wat de grote cao's regelen voor een medewerker die op een feestdag werkt. De percentages komen uit de cao-teksten die in november 2026 gelden.

Controleer je eigen cao voor de details, zoals wie recht heeft op de compensatie en binnen welke termijn tijd voor tijd wordt opgenomen.

Valt je bedrijf onder een andere cao, zoek dan op "feestdagen" en "toeslag" in de cao-tekst. De meeste cao's zetten de feestdagenregeling bij de arbeidstijden of bij de toeslagen voor bijzondere uren.

Hoe je die percentages in je rooster verwerkt, lees je in het artikel over onregelmatigheidstoeslagen (ORT).

Toeslag of tijd voor tijd

Cao's compenseren werken op een feestdag op drie manieren: alleen in geld (supermarkt, schoonmaak, zorg), alleen in tijd met geld als terugvaloptie (horeca) of met een keuze voor de medewerker (transport, retail). Voor de planner maakt dat verschil in de administratie.

Bij compensatie in tijd bouw je een saldo op dat binnen een termijn weer op nul hoort te staan: 3 maanden in de horeca, 8 weken in het transport. Verloopt die termijn zonder dat de medewerker de uren opneemt, dan betaal je in de horeca alsnog 50% toeslag over die uren.

In de praktijk gebeurt dat vaak bij medewerkers die rond de feestdagen veel werken en daarna in een drukke periode geen vrije dag kunnen krijgen. Een saldo per medewerker in het systeem laat zien wie nog uren heeft staan en hoeveel tijd er rest, zoals beschreven bij tijd voor tijd en compensatie-uren.

Bij compensatie in geld gaat het om de juiste looncode op de juiste uren. Een feestdag die op een zondag valt, krijgt het feestdagpercentage. Een nachtdienst die om 22.00 uur op een gewone dag begint en om 06.00 uur op een feestdag eindigt, krijgt twee percentages binnen één dienst.

Feestdag op een vaste vrije dag, bij parttimers en bij een nulurencontract

De meeste feestdagen vallen op een maandag of een donderdag: Tweede Paasdag, Tweede Pinksterdag, Hemelvaartsdag en vaak Koningsdag. Wie altijd op maandag vrij is, heeft daardoor minder doorbetaalde feestdagen dan een collega die op maandag werkt. Cao's gaan daar verschillend mee om.

Vaste vrije dag valt op een feestdag

In de horeca-cao, de supermarkt-cao en de cao Retail Non-Food geldt: geen werk gepland, geen doorbetaling en geen compensatie. De supermarkt-cao zegt het expliciet: wie het hele jaar een vaste vrije dag heeft die samenvalt met een feestdag, wordt geacht die vrije dag te hebben genoten (artikel 4 lid 11). Een medewerker kan die dag dus niet alsnog opnemen.

De zorg-cao's kiezen een andere route. De cao Ziekenhuizen verlaagt de jaarlijkse arbeidsduur met 7,2 uur per feestdag die op maandag tot en met vrijdag valt, naar rato van het contract.

Een parttimer met 24 uur krijgt daardoor 4,8 uur per feestdag minder te werken, los van de vraag of de feestdag op zijn werkdag valt. Dat voorkomt de discussie over de maandag.

Parttimers

Een parttimer die normaal op de dag van de feestdag werkt, heeft dezelfde rechten als een fulltimer: doorbetaling als het bedrijf dicht is, toeslag of tijd voor tijd als hij werkt. Werkt hij die dag normaal niet, dan is de vraag of hij daarmee structureel minder feestdagen krijgt dan fulltimers.

Het College voor de Rechten van de Mens heeft eerder geoordeeld dat een parttimer met een vaste vrije dag recht kan hebben op een gedeeltelijke compensatie. De cao Beroepsgoederenvervoer regelt dit via de spreiding van feestdagen over alle medewerkers. Leg in het personeelsreglement vast hoe je dit toepast, zodat niet elke feestdag een losse discussie wordt.

Nulurencontract

Een oproepkracht zonder vast rooster heeft geen vaste werkdag, dus ook geen doorbetaalde feestdag als hij niet werkt. Twee punten verdienen aandacht:

• Werkt de oproepkracht op de feestdag, dan geldt de toeslag of compensatie uit de cao voor hem net zo. In de horeca alleen als hij vakkracht is.
• Werkt hij vaak op dezelfde dag, dan kan hij toch recht hebben op doorbetaling van een feestdag waarop hij niet werkt. De supermarkt-cao gebruikt daarvoor de 6/12-regel, de cao Retail Non-Food het 8-uit-13-criterium: het gemiddelde aantal uren op die weekdag over de voorafgaande weken wordt doorbetaald.

Roep je een oproepkracht op voor een feestdag en trek je de oproep binnen vier dagen weer in, dan betaal je het loon over de opgeroepen uren. Die regel uit de Wet arbeidsmarkt in balans raakt rond kerst vaker dan je denkt, omdat de drukte op een feestdag lastig te voorspellen is.

Rekenvoorbeeld: een dienst van kerstavond naar Eerste Kerstdag

Een medewerker werkt op donderdag 24 december 2026 van 18.00 uur tot 02.00 uur op Eerste Kerstdag, acht uur, tegen een uurloon van € 15,00. Kerstavond is geen feestdag, Eerste Kerstdag wel. De uitkomst hangt af van de vraag hoe de cao een dienst over middernacht behandelt.

Cao die de kloktijd volgt (supermarkt)

De supermarkt-cao kent een avondtoeslag van 50% tussen 22.00 en 06.00 uur en een feestdagtoeslag van 100%. De dienst valt in drie delen:

Het basisloon is 8 × € 15,00 = € 120,00. Met toeslag komt de dienst op € 165,00.

Zet je de hele dienst op het feestdagtarief, dan betaal je € 120,00 toeslag, € 75,00 te veel. Zet je de hele dienst op 24 december, dan mist de medewerker € 30,00.

Cao die het begin van de dienst volgt (horeca)

De horeca-cao kijkt naar het moment waarop de dienst begint. Deze dienst begint op kerstavond, geen feestdag, en levert daarom geen feestdagencompensatie op. Ook niet voor de twee uur na middernacht.

KHN geeft hetzelfde voorbeeld voor oudejaarsavond: een dienst die om 23.00 uur op 31 december begint, geeft geen recht op compensatie.

Draai je het om, dan telt alles mee. Een vakkracht die op Eerste Kerstdag om 22.00 uur begint en op Tweede Kerstdag om 06.00 uur stopt, krijgt over alle acht uren compensatie: 8 uur doorbetaalde vrije tijd, op te nemen binnen 3 maanden. Lukt dat niet, dan 8 × € 7,50 = € 60,00 toeslag.

Voor de planner betekent dit: kies in het systeem per cao de juiste regel voor diensten over middernacht, en splits de dienst op 00.00 uur als de cao de kloktijd volgt. Hoe je zo'n splitsing inricht, staat in het artikel over twee toeslagpercentages binnen één dienst.

Het rooster rond kerst en oud en nieuw

In 2026 valt Eerste Kerstdag op vrijdag en Tweede Kerstdag op zaterdag. Oudejaarsdag is een donderdag en Nieuwjaarsdag 2027 een vrijdag. Twee lange weekenden achter elkaar, met kerstavond en oudejaarsavond als gewone werkdagen ervoor.

Vier afspraken houden het rooster rustig:

• Laat verlof vroeg aanvragen. Zet een uiterste datum voor verlofaanvragen in de kerstperiode, bijvoorbeeld 15 november, en beoordeel alle aanvragen daarna in één keer. Wie het eerst aanvraagt, krijgt dan geen voorrang op wie de deadline afwacht. Hoe je dat organiseert, staat in het artikel over vakantieplanning.
• Verdeel de populaire dagen. Houd bij wie vorig jaar op Eerste Kerstdag en oudejaarsavond werkte en laat dat meewegen. De cao Beroepsgoederenvervoer verplicht die spreiding, in andere sectoren is het een afspraak die je zelf vastlegt. Vraag eerst wie vrijwillig wil werken: medewerkers die uren tekortkomen of een toeslag van 100% of meer krijgen, melden zich vaak zelf.
• Bepaal de bezetting per dag. Een feestdag vraagt een andere bezetting dan een gewone vrijdag. Leg per dag vast hoeveel mensen er minimaal staan en toets verlofaanvragen daaraan, in plaats van aan het aantal aanvragen. In de verlofregistratie zie je per dag hoeveel medewerkers al vrij zijn.
• Laat diensten ruilen in de app. Ruilverzoeken komen rond de feestdagen elk jaar. Laat medewerkers zelf een ruil voorstellen die de planner alleen nog goedkeurt, dan blijft de bezetting op peil en zie je meteen of de toeslag naar de juiste persoon gaat.

Een dienst ruilen in de app: de medewerker stelt de ruil voor, de planner keurt hem goed.

Publiceer het decemberrooster uiterlijk begin november. Dan komen ruilverzoeken in november binnen, met tijd om ze op te lossen. Werkt je team ook op zaterdag en zondag, lees dan ook het artikel over werken in het weekend.

Feestdagtoeslag verwerken in de urenregistratie en de salarisadministratie

De toeslag klopt alleen als de uren op de juiste dag en het juiste tijdvak staan. Begin daarom bij de inrichting van de urenregistratie:

1. Leg de feestdagen van het komende jaar vast als aparte dagsoort, met de lijst uit je cao en niet de wettelijke lijst. Goede Vrijdag en 5 mei vallen dan automatisch buiten de toeslag.
2. Maak een eigen toeslagcode voor de feestdag, met dezelfde naam als de looncomponent in je salarispakket. Een feestdag die op zondag valt, krijgt de feestdagcode en niet de zondagcode.
3. Kies de regel voor diensten over middernacht: kloktijd of startmoment van de dienst, afhankelijk van je cao.
4. Werk je met tijd voor tijd, zet dan het saldo en de termijn in het systeem, zodat je ziet wanneer uren alsnog in geld uitbetaald horen te worden.
5. Leg vast wat er gebeurt met een feestdag waarop het bedrijf dicht is. In de horeca krijgt een medewerker met een vast rooster die dag doorbetaald, zonder dat er minuren ontstaan.

Feestdagen in Werktijden.nl

In Werktijden.nl leg je toeslagen vast in de instellingen, per dag en per tijdvak. Een feestdag krijgt zo een eigen toeslag, naast de avond-, nacht- en weekendtoeslag.

Toeslagen per dag en tijdvak in de instellingen, bijvoorbeeld voor avonddiensten of feestdagen.

Bij een losse dienst zet je de toeslag aan en kies je het percentage dat voor die dag geldt. Loopt een dienst van kerstavond door in Eerste Kerstdag, dan splits je hem op de grens tussen beide percentages, zodat elk deel tegen het juiste tarief in de rapportage komt.

Toeslag aanzetten op een dienst, met direct zichtbaar hoeveel uur extra wordt uitbetaald.

De gewerkte uren verschijnen per toeslagsoort in de rapportage. De planner ziet per dienst welk deel onder het feestdagtarief valt, en de salarisadministratie haalt de uren per toeslagcode op via een export of een koppeling.

De rapportages met gewerkte uren en plus- en minuren, klaar voor de export naar het salarispakket.

Tijd-voor-tijd-uren zet je in het compensatiesaldo van de medewerker, zodat je het verloop per periode ziet. Twijfel je hoe je de feestdagenregeling uit je cao indeelt, bijvoorbeeld de compensatieregeling in de horeca, dan denkt support mee over de opzet.

Wil je zien hoe de feestdagtoeslag in jouw rooster en loonexport loopt? Plan een demo, dan lopen we jouw cao samen door.

Voordat het decemberrooster live gaat

Haal de feestdagenlijst en de percentages uit de cao-tekst die nu geldt. De horeca-cao loopt tot en met 31 december 2026 en wordt opnieuw onderhandeld, de cao VVT is per 1 september 2026 vernieuwd en de schoonmaak-cao per 1 juli 2026.

Controleer daarna of de toeslagcodes in je urenregistratie en je salarispakket dezelfde naam hebben. Dan loopt de eerste loonrun van januari zonder correcties over de kerstdagen.