Toeslagen bij verschoven diensten: je vergoedingen uitgelegd

Je dienst wordt verplaatst naar een moment waarop je vrij zou zijn. Dat heet een verschoven dienst, en in de meeste zorg- en overheids-cao's hangt daar een toeslag aan.

In de cao Ziekenhuizen loopt die op tot 100% van je uurloon. In de gehandicaptenzorg en de ggz verdween de regeling op 1 januari 2026 en kwam er een vast bedrag per uur voor in de plaats.

Wanneer een roosterwijziging een verschoven dienst is

Drie voorwaarden bepalen of jouw situatie officieel een verschoven dienst is. Ze komen in vrijwel alle cao-teksten in dezelfde vorm terug.

Dat laatste punt bepaalt de hoogte van je toeslag.

Stel dat je was ingeroosterd van 08:00 tot 16:30 uur en na de wijziging werkt van 14:30 tot 23:00 uur. De uren tussen 14:30 en 16:30 stonden al in je rooster.

Verschoven zijn de uren van 16:30 tot 23:00 uur. Over dat blok van 6,5 uur loopt de berekening, niet over de hele dienst.

Verschoven dienst, extra dienst, overwerk en ruilen

Vier situaties die op de werkvloer door elkaar lopen en in de loonstrook verschillend uitpakken.

Een ploegendienst hoort in geen van deze vier rijen thuis. Daarbij wisselen je werktijden volgens een vast patroon dat vooraf vastligt, waarvoor je een ploegentoeslag ontvangt. Een verschoven dienst is juist een afwijking van het patroon dat al was vastgesteld.

De onregelmatigheidstoeslag staat hier los van. Die volgt uit het tijdstip waarop je werkt, niet uit de vraag hoe de dienst in het rooster terechtkwam.

Werk je na de verschuiving 's avonds of in het weekend, dan loopt de ORT-regeling van je cao gewoon door.

Hetzelfde geldt voor de vergoedingen rond een bereikbaarheids- of consignatiedienst.

Per cao

De term verschoven dienst komt uit de zorg en de overheid. In drie zorg-cao's is de regeling de afgelopen jaren geschrapt en vervangen door iets anders.

Dat is de belangrijkste reden waarom oudere uitleg die je soms nog op websites vindt, niet meer klopt.

Stand van zaken september 2026. Cao's worden herzien, dus controleer bij twijfel het artikel in de cao-tekst die op jouw organisatie van toepassing is.

Checker: heb jij recht op een toeslag?

Klik je eigen cao open. Elk blok geeft de vervolgvraag die in jouw situatie het antwoord bepaalt.

Cao Ziekenhuizen: de 72-uursgrens en de percentages

De ziekenhuis-cao is de enige grote zorg-cao waarin de verschoven dienst in 2026 nog als aparte regeling staat. Je vindt hem in artikel 6.17 van de cao met een looptijd tot en met 31 januari 2027. Veel artikelen op internet verwijzen nog naar artikel 6.13, dat nummer klopt niet meer.

De regeling werkt in twee stappen. Eerst de termijn, daarna het percentage.

Stap 1: valt de verschuiving binnen 72 uur?

De teller start op het moment dat je op de hoogte wordt gesteld. Treedt de verschuiving binnen 72 uur daarna op, dan ontstaat het recht op een toeslag.

Valt de nieuwe dienst later, dan volgt uit dit artikel geen toeslag, al blijft de schadeloosstelling voor gedane uitgaven bestaan.

Stap 2: welk percentage hoort bij het tijdstip?

De cao verwijst voor de hoogte naar het overwerktoeslagpercentage uit artikel 8.4 lid 3. Dat percentage hangt af van het moment waarop je de verschoven uren werkt.

Een roostervrije dag is in dit artikel een dag die geen zondag of feestdag is en waarop je volgens je arbeids- en rusttijdenpatroon niet zou werken. Een dienst die naar zo'n dag verhuist, valt daarmee in de categorie van 75%.

Wat je toeslag per uur oplevert

Zoek je uurloon op en lees het bedrag af dat per verschoven uur bovenop je loon komt.

Twee rekenvoorbeelden

In beide voorbeelden rekenen we met een uurloon van € 20,00 en de percentages uit de cao Ziekenhuizen.

Voorbeeld 1: de dienst schuift op binnen dezelfde dag

Je stond ingeroosterd op dinsdag van 08:00 tot 16:30 uur. Op maandag om 09:00 uur hoor je dat je dienst verandert naar 14:30 tot 23:00 uur. De nieuwe uren beginnen ruim binnen 72 uur na die melding.

• Verschoven uren: 16:30 tot 23:00 uur, dat is 6,5 uur
• 16:30 tot 22:00 uur valt in het dagvenster: de eerste 5 uur tegen 25%, de resterende 0,5 uur tegen 50%
• 22:00 tot 23:00 uur telt als nachtelijk uur: 50%

Je toeslag komt daarmee op (5 × € 5,00) + (0,5 × € 10,00) + (1 × € 10,00) = € 40,00 bruto. De onregelmatigheidstoeslag over de avonduren loopt daarnaast door volgens de ORT-regeling.

Voorbeeld 2: de dienst verhuist naar je vrije zaterdag

Je zou vrijdag werken van 07:00 tot 15:30 uur. Op donderdag om 11:00 uur laat je leidinggevende weten dat die dienst naar zaterdag gaat, op dezelfde tijden. Vrijdag word je vrij geroosterd.

• Tussen de melding en de nieuwe dienst zit 44 uur, dus binnen de grens van 72 uur
• Alle 8 uur verhuizen naar een moment waarop je vrij zou zijn
• Zaterdag tot 18:00 uur hoort bij de categorie van 75%

Je toeslag komt daarmee op 8 × € 15,00 = € 120,00 bruto, plus de ORT die voor zaterdaguren geldt.

Twee aandachtspunten bij het narekenen. De cao noemt bij een verschoven dienst uitsluitend het toeslagpercentage, dus je krijgt niet daarnaast nog een volledige overwerkvergoeding over dezelfde uren.

En de regeling geldt niet voor werknemers met een oproepovereenkomst of voor medewerkers uit de flexpool, die hun eigen afspraken volgen.

Gehandicaptenzorg

Artikel 6:8 van de cao Gehandicaptenzorg beschreef jarenlang de verschoven dienst. Dat artikel is per 1 januari 2026 vervallen. Op dezelfde plek staat nu een artikel over opkomstdagen bij een rooster met wisselende tijden.

De vergoeding verhuisde naar het hoofdstuk over toeslagen. Werk je op verzoek van je werkgever binnen 21 dagen extra, dan komt er een vast bedrag bovenop het loon en de opbouw:

• € 3,50 bruto per uur voor extra werk van maandag tot en met vrijdag tussen 07:00 en 24:00 uur
  
  
• € 7,00 bruto per uur voor extra werk in de nacht, in het weekend en op feestdagen

Deed je al uitgaven voor je vrije tijd en had je werkgever je daarover geïnformeerd bij het maken van de afspraak, dan komt daar schadeloosstelling bij.

Voor oproepkrachten met een nul-uren- of min-maxcontract gelden deze twee onderdelen niet, tenzij je daar samen iets anders over afspreekt.

Let op het verschil met de oude situatie. De nieuwe toeslag hangt aan extra gewerkte uren. Verschuiven je uren zonder dat je totaal verandert, dan is er in de cao geen apart bedrag meer voor.

Wat wel bleef: het maximum aantal dagen waarop je per week wordt ingeroosterd, ten hoogste zes aaneengesloten dagen, en het recht om in overleg een vaste vrije dag te kiezen.

Ggz en VVT

Ggz

In de ggz zijn de bepalingen over overwerk, verschoven diensten en extra diensten per 1 januari 2026 samen vervallen. Daarvoor in de plaats kwam één regel: voor elk extra gewerkt uur ontvang je € 3,50 bruto, waarbij een gedeelte van een uur als heel uur telt.

Er is sprake van extra gewerkte uren als je in opdracht van de werkgever meer werkt dan de arbeidsduur die je rooster aangeeft. Het onderscheid tussen deeltijd en voltijd is daarbij losgelaten.

VVT

De VVT liep voorop. Per 1 januari 2023 verdween de verschoven dienst daar al, met als redenering van cao-partijen dat het vastgestelde rooster het uitgangspunt hoort te zijn.

Je werkgever mag je nog steeds vragen om een dienst over te nemen, en je mag daar nee tegen zeggen.

Sinds 1 januari 2026 werkt de VVT met een maximum aan opkomstdagen per week, afgestemd op de omvang van je contract. Word je zonder schriftelijke afspraak vaker ingezet dan dat maximum, dan staat daar € 25 bruto per extra werkdag tegenover.

Voor werkgevers verandert dat de rekensom bij korte-termijnwijzigingen: een medewerker met een klein contract over veel losse dagen verspreiden wordt zichtbaar duurder.

Rijksoverheid: toelage werktijdverschuiving

Werk je in roosterdienst bij het Rijk, dan heet dezelfde situatie werktijdverschuiving. Wijzigt je werkgever je rooster minder dan 72 uur voor aanvang van je dienst, dan krijg je een toelage over de uren die afwijken van je oorspronkelijke rooster.

• De toelage bedraagt 45% van je salaris per uur, berekend tot maximaal schaal 8 trede 10
• Er geldt een maximum van € 12,86 per uur
• De uitbetaling gaat per aaneengesloten kwartier, waarbij naar beneden wordt afgerond
• Over de toelage bouw je 8% vakantie-uitkering op en de toelage telt mee voor je pensioen

Lever je door de wijziging ook meer uren in dan je rooster aangaf, dan tellen die extra uren als overwerk. Voor dat deel geldt de overwerkvergoeding in plaats van de toelage werktijdverschuiving.

De toelage kan wel samenlopen met de toelage onregelmatige dienst en de toelage vrijwillige nachtdienst.

Zonder cao-regeling: wat de wet zegt

Valt jouw sector buiten deze cao's, dan is er geen wettelijke toeslag voor een verschoven dienst. De wet stelt wel grenzen aan hoe laat een werkgever nog met het rooster mag schuiven.

De bekendmakingstermijn uit de Arbeidstijdenwet

Artikel 4:2 van de Arbeidstijdenwet regelt dat je werkgever je arbeids- en rusttijdenpatroon ten minste 28 dagen van tevoren meedeelt, als een cao of andere collectieve regeling daar niets over zegt.

Maakt de aard van het werk dat onmogelijk, dan geldt een tweetrapsregel: ten minste 28 dagen vooraf hoor je op welke dag je wekelijkse rust begint, en ten minste vier dagen vooraf op welke tijdstippen je werkt. Die vier dagen vormen daarmee de wettelijke ondergrens voor het bekendmaken van diensten.

Oproepcontracten hebben een eigen bescherming

Heb je een nul-uren- of min-maxcontract, dan geldt artikel 7:628a van het Burgerlijk Wetboek. Je werkgever roept je minstens vier dagen van tevoren schriftelijk of elektronisch op. Gebeurt dat later, dan hoef je geen gehoor te geven.

Trekt je werkgever de oproep binnen vier dagen voor aanvang in of wijzigt hij de tijdstippen, dan houd je recht op het loon over de uren waarvoor je oorspronkelijk was opgeroepen. Bij cao kan die termijn worden verkort tot minimaal 24 uur.

De algemene norm

Buiten deze regels geldt dat een werkgever redelijke instructies mag geven over de invulling van het werk, en dat hij bij het vaststellen van het arbeidstijdpatroon rekening houdt met je persoonlijke omstandigheden buiten het werk, waaronder zorgtaken.

Hoe dat in een concreet geval uitpakt, hangt af van de omstandigheden. Bij een terugkerend patroon van wijzigingen op korte termijn is dat een onderwerp voor de ondernemingsraad.

Mag je een verschoven dienst weigeren?

Dat hangt af van je cao en je contract. Drie vuistregels helpen je op weg.

Voor planners: vastleggen en voorkomen

Aan de organisatiekant draait het om twee dingen. Kloppende registratie van wat er gebeurde, en minder aanleiding om te schuiven.

Wat je vastlegt bij een verschuiving

Om een toeslag later te kunnen verantwoorden heb je per wijziging vier gegevens nodig:

• Het moment waarop je de medewerker informeerde, met datum en tijd
• De oorspronkelijke dienst en de nieuwe dienst, zodat het verplaatste blok uren zichtbaar blijft
• Wie het initiatief nam, want een onderlinge ruil valt buiten de regeling
• De reden, aangezien de cao's spreken over incidentele en bijzondere gevallen

De Arbeidstijdenwet verplicht daarnaast tot een deugdelijke registratie van arbeids- en rusttijden. Een urenregistratie waarin geplande en gewerkte uren naast elkaar staan, maakt het verschil tussen een verschoven dienst en overwerk zichtbaar zonder handmatig uitzoekwerk. Ook zie je dan per medewerker wanneer een wijziging is gemeld, wat de basis vormt voor de 72-uurstoets.

Minder verschuivingen in het rooster

Elke verschuiving binnen de termijn kost geld en levert onrust op. Vier maatregelen die daar het meeste effect op hebben:

• Publiceer verder vooruit
  De cao Ziekenhuizen gaat uit van een planhorizon van drie maanden. Hoe langer de horizon, hoe minder wijzigingen binnen de 72 uur vallen.
  
  
• Vul uitval op met een flexpool
  Een pool met breed opgeleide medewerkers vangt planbare afwezigheid op zonder het rooster van een heel team open te breken.
  
  
• Werk met een reservedienst in het basisrooster
  Wie vooraf weet dat hij achterwacht is, hoeft niet op de dag zelf te worden gebeld.
  
  
• Geef medewerkers invloed op het weekrooster
  Roosters die rekening houden met opgegeven voorkeuren leveren minder ruilverzoeken op, en dus minder gaten die je later moet dichten.

Werk je met de jaarurensystematiek of met ploegendiensten, dan is het extra van belang dat plus- en minuren, toeslagen en verschoven uren in hetzelfde systeem samenkomen. Anders zie je pas bij de loonrun wat een roosterwijziging heeft gekost.

Veelgestelde vragen