Is het verplicht en toegestaan om over te werken?
Overwerk zijn de uren die iemand werkt boven de uren die in het arbeidscontract staan. Staat er 40 uur per week op papier, dan telt elk uur daarboven als overuur.
Bij een oproepcontract ligt dat anders, want daar ligt het aantal uren per week niet vast. Op deze pagina lees je wanneer iets overwerk is, wat de Arbeidstijdenwet voorschrijft, of je overwerk mag verplichten, hoe je het uitbetaalt of in tijd compenseert, en hoe je overuren overzichtelijk bijhoudt.
Wat is overwerk precies?
Of iets overwerk is, hangt af van het aantal uren dat schriftelijk in het arbeidscontract staat. Bij een contract van 40 uur per week zijn de uren daarboven overuren. Dat maakt het rekenwerk overzichtelijk. Bij een oproepcontract ligt het aantal uren per week niet vast, waardoor de grens tussen reguliere uren en overuren minder scherp is. In dat geval bepalen de cao en de afspraken in het contract wat er geldt.
Let op het verschil tussen overwerk en meerwerk. Meerwerk gaat over een parttimer die meer uren werkt dan zijn contract aangeeft, terwijl hij onder de fulltime norm blijft. Overwerk gaat over uren boven de fulltime norm, vaak 36, 38 of 40 uur. Voor meerwerk en overwerk gelden in cao's soms verschillende afspraken over toeslagen.
Mag een werkgever overwerk verplichten?
In de wet komt het woord overwerken niet voor. Er staan dus geen losse regels voor het maken van overuren. Wel staat in de Arbeidstijdenwet hoeveel uur een werknemer in een week en in een dienst mag werken.
Een werkgever kan overwerk vragen. Of een werknemer daar op in moet gaan, hangt af van de cao en het arbeidscontract. In een aantal cao's is overwerk op verzoek van de werkgever afgesproken, bijvoorbeeld bij onvoorziene drukte of uitval van een collega. Staat er niets over op papier, dan kan een werknemer overwerk in veel gevallen weigeren. Een werkgever houdt daarbij rekening met de persoonlijke situatie van de werknemer, zoals zorgtaken thuis. De vuistregel: overwerk hoort bij onvoorziene situaties, niet bij de vaste planning.
Wat zegt de Arbeidstijdenwet over maximale uren?
De Arbeidstijdenwet stelt grenzen aan het aantal uren dat een werknemer van 18 jaar of ouder werkt. Die grenzen gelden inclusief de overuren.
- Per dienst: tot 12 uur
- Per week: tot 60 uur
- Over 4 weken: gemiddeld tot 55 uur per week
- Over 16 weken: gemiddeld tot 48 uur per week
Een week loopt van maandag 00.00 uur tot zondag 24.00 uur. In de cao kunnen afwijkende afspraken staan. Voor jongeren tot 18 jaar en voor zwangere of pas bevallen werknemers gelden aparte regels.
De week van 60 uur is een piek, geen vaste situatie. Werkt een team structureel langer dan het contract aangeeft, dan komt het gemiddelde van 55 uur over vier weken en 48 uur over zestien weken in beeld. Die gemiddelden beschermen werknemers tegen langdurige overbelasting. Als werkgever ben je verplicht de gewerkte uren bij te houden, zodat je kunt aantonen dat je binnen de grenzen blijft.
Wordt overwerk uitbetaald?
Er bestaat een hardnekkig idee dat een werkgever overuren altijd extra moet vergoeden. Dat klopt niet. De wet beschermt werknemers al via een maximum aan werkuren, en stelt geen los tarief vast voor overwerk. Een extra vergoeding voor overuren staat dus niet in de wet.
Wel kan een overwerkvergoeding in de cao of het arbeidscontract staan. Daar leggen werkgever en werknemer afspraken vast over salaris en de uitbetaling van overuren. Bij veel functies hoort overwerk bij het werk, waardoor partijen afspreken dat er geen losse overwerktoeslag tegenover staat. Wat er voor jouw medewerkers geldt, lees je in de van toepassing zijnde cao of in het contract.
Twee punten om als werkgever in de gaten te houden:
- Minimumloon als ondergrens.
Over een betalingsperiode telt het gemiddelde loon per uur, inclusief overuren, mee voor het wettelijk minimumloon. Komt het gemiddelde daaronder, dan volgt nabetaling. - WW-premie bij overwerk.
Sinds 1 januari 2025 mag je bij overwerk de lage WW-premie toepassen voor werknemers met een vast contract, zolang zij tot 30 procent extra uren werken bovenop hun vaste uren. Daarboven geldt de hoge premie.
Overwerk uitbetalen of compenseren in tijd
Overuren uitbetalen is een keuze, geen verplichting vanuit de wet. Een veelgebruikt alternatief is tijd voor tijd: een werknemer bouwt de overuren op als vrije tijd en neemt die later op. Welke vorm je kiest, leg je vast in de cao of het contract, zodat het voor beide partijen helder is. In ons artikel over tijd voor tijd lees je hoe je dat opbouwt en bijhoudt.
Overwerk bij parttime- en oproepcontracten
Bij een contract met een vast aantal uren is de grens helder: alles boven het contract telt mee als extra uren. Bij een parttimer praat je vaak over meerwerk tot aan de fulltime norm, en pas daarna over overwerk.
Bij een oproepcontract ligt het aantal uren per week niet vast. Voor het berekenen van extra uren wordt dan vaak een fulltime werkweek als ijkpunt genomen. Of daar een toeslag tegenover staat, en hoe hoog die is, hangt af van de cao en het contract. Een toeslag wordt meestal uitgedrukt in een percentage boven het basisloon en verschilt per functie en branche. Harde cijfers zijn er niet, want het verschil per arbeidsovereenkomst, functie en branche is groot. Kijk daarom altijd in de van toepassing zijnde cao.
Gewerkte uren
Emily
8 uur
1 dag
Irene
40 uur
5 dagen
Marlou
16 uur
2 dagen
Overwerk registreren als werkgever
Zicht op overuren begint bij een kloppende urenregistratie. Als werkgever ben je verplicht de gewerkte uren bij te houden. Daarmee toon je aan dat je binnen de Arbeidstijdenwet blijft, en houd je grip op het loon dat je uitbetaalt.
Met Werktijden.nl breng je structuur aan in die registratie. Medewerkers klokken in en uit, jij ziet direct welke uren binnen het contract vallen en welke daarboven. Zo zie je per medewerker wie overuren maakt en wie niet, zonder los rekenwerk achteraf. Naast urenregistratie helpt de tool ook bij het maken van een personeelsplanning, het bijhouden van verlofuren en het werken met een prikklok.