Gebroken diensten: wat zijn de regels en hoe plan je het in?

Een gebroken dienst is een werkdag in twee delen, met daartussen een onbetaalde onderbreking van meestal meer dan een uur. Bijvoorbeeld van 07.00 tot 11.00 uur en van 16.30 tot 20.00 uur.

De Arbeidstijdenwet kent het begrip niet. Wanneer een gebroken dienst is toegestaan en welke vergoeding erbij hoort, staat in de cao.

In de thuiszorg draait ongeveer de helft van de verpleegkundigen en verzorgenden gebroken diensten, blijkt uit onderzoek van het Nivel.

In het kort

• Een gebroken dienst bestaat uit twee dienstdelen op één dag met een onbetaalde onderbreking, in de meeste cao's langer dan een uur.
  
  
• De Arbeidstijdenwet noemt gebroken diensten niet. De dagelijkse rust van 11 uur geldt wel, dus beide dienstdelen passen samen binnen 13 uur.
  
  
• De cao bepaalt of een gebroken dienst mag, hoe lang elk dienstdeel minimaal duurt en of instemming van de medewerker nodig is.
  
  
• De extra reis naar huis en terug wordt in veel zorg- en kinderopvangcao's vergoed per kilometer.
  
  

Wat is een gebroken dienst?

Bij een gebroken dienst kom je op één dag twee keer naar je werk. Tussen de twee dienstdelen zit een onderbreking die geen werktijd is en ook niet als pauze telt.

Die tijd is van jezelf en wordt niet betaald.

De CAO Rijk omschrijft het als een dienst met een door de werkgever opgedragen, onbetaalde en aaneengesloten onderbreking van meer dan een uur.

Zo ziet een gebroken dienst in de thuiszorg er in de praktijk uit:

Voorbeeld: 7,5 uur betaalde werktijd verspreid over een dag van 13 uur.

De medewerker helpt cliënten 's ochtends uit bed en 's avonds naar bed. Midden op de dag is er weinig zorgvraag. Door de dienst te breken, hoeft niemand op dat rustige moment betaald te wachten.

Verschil tussen pauze, onderbreking en gebroken dienst

De begrippen lopen in de praktijk door elkaar. Het verschil zit in de duur en in de vraag of je tijdens die tijd beschikbaar blijft.

Een pauze valt binnen de dienst en de wet schrijft hem voor bij een werkdag van meer dan 5,5 uur. Wat er per werkduur geldt, lees je in pauzes op het werk: alle feiten op een rij. Een onderbreking splitst de dienst in twee delen. In de Cao Kinderopvang geldt bijvoorbeeld: duurt de pauze langer dan een uur, dan is het een gebroken dienst.

In welke sectoren komen gebroken diensten voor?

Gebroken diensten komen voor waar de werkdruk twee pieken per dag kent en het werk in de tussentijd stilvalt.

• Thuiszorg en wijkverpleging: ochtendzorg (opstaan, wassen, aankleden) en avondzorg (naar bed brengen). Cliënten zien 's ochtends en 's avonds graag dezelfde zorgverlener.
• Kinderopvang en bso: voorschoolse opvang in de ochtend en naschoolse opvang in de middag.
• Horeca: een lunchdienst en een dinerdienst met rustige middaguren ertussen.
• Schoonmaak: kantoren schoonmaken voor en na kantoortijd.
• Openbaar vervoer en leerlingenvervoer: ritten in de ochtend- en avondspits.
• Kraamzorg en beveiliging: wisselende zorgmomenten bij het kraamgezin of objecten die op vaste tijden bewaakt worden.
  
  

Wat zegt de Arbeidstijdenwet over gebroken diensten?

De Arbeidstijdenwet bevat geen regels voor gebroken diensten. Het begrip komt in de wet zelf niet voor. De algemene regels voor rust en arbeidstijd gelden wel, en die begrenzen hoe lang een dag met een gebroken dienst mag duren.

• Dagelijkse rust: binnen elke 24 uur heeft een medewerker minimaal 11 uur aaneengesloten rust. Eén keer per 7 x 24 uur mag dat 8 uur zijn, als de aard van het werk of de bedrijfsomstandigheden dat nodig maken.
  
  
• Maximale arbeidstijd: maximaal 12 uur per dienst en 60 uur per week. Gemiddeld maximaal 55 uur per week over 4 weken en 48 uur per week over 16 weken.
  
  
• Pauze: minimaal 30 minuten bij meer dan 5,5 uur werk en 45 minuten bij meer dan 10 uur. Een dienstdeel van 4 uur heeft geen wettelijke pauze nodig.
  
  

De onderbreking zelf telt niet mee als dagelijkse rust, want die rust hoort aaneengesloten te zijn. Daardoor ligt de grens van een gebroken dienst vast: het begin van het eerste dienstdeel en het einde van het laatste dienstdeel liggen maximaal 13 uur uit elkaar. Eén keer per week kan dat 16 uur zijn.

Begint de volgende dag weer om 07.00 uur, dan eindigt het laatste dienstdeel uiterlijk om 20.00 uur.

Een overzicht van alle rust- en werktijdnormen staat op de pagina over de Arbeidstijdenwet. Werk je in de nacht, dan gelden er aanvullende regels. Die staan in het artikel over werken in nachtdienst.

Cao-regels voor gebroken diensten per sector

De cao geeft de werkelijke kaders. Die verschillen per sector: van een ruime mogelijkheid met minimumduur per dienstdeel tot een volledig verbod. De tabel hieronder toont de afspraken in de cao's waar gebroken diensten het meest voorkomen.

Stand september 2026. Cao's worden periodiek vernieuwd. Voor de cao VVT is in juni 2026 een akkoord bereikt over een nieuwe cao vanaf 1 september 2026. Controleer bij twijfel altijd de actuele cao-tekst.

Staat jouw cao er niet tussen? Zoek in de cao op de termen "gebroken dienst", "onderbroken dienst" of "niet-aaneengesloten dienst". Zo vind je de afspraken die voor jouw organisatie gelden.

Heeft de cao geen regeling, dan geldt de Arbeidstijdenwet en de afspraken in de arbeidsovereenkomst of een werktijdregeling die met de ondernemingsraad is vastgesteld.

Mag je een gebroken dienst weigeren?

Dat hangt af van je cao en je arbeidsovereenkomst. In een aantal cao's heb je als medewerker een stem:

• In de gehandicaptenzorg plant de werkgever een niet-aaneengesloten dienst alleen met jouw instemming.
  
  
• In de kraamzorg mag de werkgever de dienst één keer onderbreken. Voor een tweede onderbreking op dezelfde dag is jouw instemming nodig.
  
  
• In de VVT maak je vanaf 2026 jaarlijks schriftelijke afspraken over je arbeidspatroon, zoals je vaste vrije dag en het aantal werkdagen per week. Wijzigingen binnen 28 dagen voor de dienst vragen jouw instemming.
  
  

Staat er niets over in de cao, dan bepaalt de werkgever de werktijden binnen de grenzen van de Arbeidstijdenwet. Een werkgever houdt daarbij rekening met de persoonlijke omstandigheden van de medewerker, zoals zorg voor kinderen of mantelzorg. Bespreek bezwaren tegen gebroken diensten daarom met je leidinggevende of de planner, liefst voordat het rooster definitief is.

Vergoeding bij een gebroken dienst

De onderbreking zelf wordt niet betaald. Een gebroken dienst levert in veel sectoren wel een vergoeding op voor de extra kosten die de medewerker maakt.

• Reiskosten: de rit naar huis en weer terug naar het werk is een extra reis. De cao's in de VVT, kraamzorg en kinderopvang vergoeden die kilometers.
  
  
• Toeslagen: valt een dienstdeel in de avond of het weekend, dan geldt de gewone onregelmatigheidstoeslag over die uren.
  
  
• Beschikbaarheid: blijf je tijdens de onderbreking oproepbaar, dan is die tijd in veel cao's geen vrije tijd meer. In de VVT telt een pauze waarin je kunt worden opgeroepen als betaalde werktijd. In de beveiliging geldt voor beschikbaarheid in onbetaalde pauzes een pauzetoeslag.

Voor- en nadelen van gebroken diensten

Gebroken diensten lossen een planningsvraag op voor de organisatie. Voor medewerkers pakt het wisselend uit, afhankelijk van hun reisafstand en privésituatie.

Het Nivel vroeg aan 267 verpleegkundigen en verzorgenden in de thuiszorg naar hun ervaringen. Verzorgenden draaiden vaker gebroken diensten (57%) dan verpleegkundigen (39%). Een groot deel van de ondervraagden vond dat gebroken diensten vooral de organisatie en cliënten helpen. Ze noemden de lange dagen als belasting en gaven aan dat werk en privé lastiger te verenigen waren.

Hoe een medewerker een gebroken dienst ervaart, hangt sterk af van de reisafstand. Wie op tien minuten fietsen woont, gebruikt de onderbreking als vrije tijd. Wie drie kwartier rijdt, verliest een groot deel van die tijd aan reizen.

Gebroken diensten inplannen in je rooster

Een gebroken dienst vraagt meer controle bij het maken van het rooster dan een gewone dienst. Loop bij elke gebroken dienst deze stappen door:

1. 1. Leg de cao-voorwaarden vast
   Noteer per functie de minimale lengte van een dienstdeel, het maximale aantal onderbrekingen per dag en of instemming nodig is.
2. 2. Controleer de spanne van de dag
   Begin van het eerste dienstdeel en einde van het laatste dienstdeel liggen maximaal 13 uur uit elkaar, of minder als de cao een lagere grens stelt, zoals 12 uur in de beveiliging.
3. 3. Kijk naar de dag ervoor en erna
   Een avonddienst gevolgd door een vroege ochtenddienst verkort de rusttijd. Een gebroken dienst na een late dienst loopt snel tegen de 11 uur rust aan.
4. 4. Registreer beide dienstdelen als één werkdag
   Zo kloppen de gewerkte uren, de toeslagen en de reiskostenvergoeding. Hoe je dat bijhoudt, lees je bij urenregistratie.
5. 5. Verdeel gebroken diensten over het team
   Houd per medewerker bij hoeveel gebroken diensten hij of zij per maand draait, en houd rekening met reisafstand en persoonlijke voorkeuren.
6. 6. Publiceer het rooster op tijd
   Veel cao's vragen om een rooster dat minimaal 28 dagen vooraf bekend is. Wijzigingen daarna vragen vaak instemming of leveren een toeslag op.
   
   

In een spreadsheet zijn deze controles lastig bij te houden, zeker bij een team met wisselende contracten. Met een online personeelsplanning plan je beide dienstdelen in hetzelfde rooster, zie je per medewerker de gewerkte uren per dag en per week en deel je het rooster direct met het team.

 

Werk je met vaste ploegen, dan helpt het ploegenrooster bij het opzetten van een terugkerend patroon.