5 ploegenrooster inzetten? Zo werkt het uitstekend

Veel productiebedrijven stappen over op een 5 ploegenrooster, omdat ze 24 uur per dag willen draaien. Het liefst zonder dat medewerkers structureel te lange weken maken. Het systeem verdeelt diensten over vijf teams waardoor de werkdruk lager wordt en het bedrijf altijd bezet is.

Toch ervaren veel planners dat dit rooster complex is. Dit artikel laat zien hoe een 5-ploegendienst werkt, welke varianten er zijn en hoe je het rooster stabiel houdt.

In het kort

• Je ziet hoe een 5 ploegenrooster is opgebouwd en waarom bedrijven hiervoor kiezen.
• Je leert hoe je capaciteit berekent en een stabiele roosterstructuur maakt.
• Je ontdekt hoe je nachtdiensten, herstel en ergonomie in balans houdt.
• Je krijgt voorbeelden uit productie, logistiek en chemie.
• Je leest hoe digitale planning en urenregistratie het proces sterk verbeteren.

Wat is een 5 ploegenrooster precies?

Een 5 ploegenrooster verdeelt medewerkers in vijf vaste teams die elkaar in shifts afwisselen. Daardoor kan een organisatie continu draaien zonder dat individuele medewerkers te veel uren maken.

Het rooster bestaat meestal uit een cyclus van ochtenddiensten, avonddiensten, nachtdiensten en meerdere vrije dagen. Deze cyclus herhaalt zich steeds opnieuw waardoor het rooster voorspelbaar blijft.

Veel organisaties gebruiken een 5-ploegendienst zodra zij overstappen op volcontinu werken. De basis van dit systeem staat uitgelegd in de kennisbank over ploegendienst.Hoe werkt een 5-ploegendienst in de praktijk?

De klassieke vorm bestaat uit zes diensten in een rij, gevolgd door vier rustdagen.

Een veelgebruikte variant is:
- 2 ochtenddiensten
- 2 avonddiensten
- 2 nachtdiensten en daarna vier dagen vrij.

Het doel is een evenwichtige verdeling van belastende diensten en voldoende hersteltijd.

De cyclus duurt vaak vijf tot zes weken voordat hij opnieuw begint.

In sectoren zoals chemie, energie en productie is dit een veelgebruikte manier om machines continu te laten draaien.

Hoeveel uren werkt iemand in een 5 ploegenrooster?

De meeste bedrijven komen uit op een gemiddelde werkweek van 33 tot 36 uur. Dit hangt af van cao, toeslagen en of het bedrijf werkt met 8-uurs of 12-uursdiensten.

De werkweek oogt korter dan een standaard werkweek maar dit komt door de zwaardere belasting van nacht- en weekenddiensten. Hierdoor is het aantal rustdagen hoger.

Voordelen van een 5-ploegendienst

💡Het bedrijf draait 24/7 met een stabiele bezetting.

💡Medewerkers hebben meer vaste vrije dagen en voorspelbaarheid.

💡 Werkdruk wordt gelijkmatiger verdeeld over teams.

💡 Nacht- en weekenddiensten worden eerlijk verdeeld.

💡Toeslagen zijn overzichtelijker doordat de structuur vastligt.

Nadelen van een 5-ploegendienst

❌ Complex rooster met hoge foutkans (in Excel).❌ Verhoogd risico op verzuim door nachtdiensten.

❌ Moeilijk ruilen omdat de cyclus strak staat.

Hoe bereken je de benodigde capaciteit?

Een 5 ploegenrooster heeft meestal vijf volledige teams nodig, plus een reservebuffer. Bedrijven rekenen vaak met 10 tot 15 procent extra inzet om ziekte, verlof en trainingen op te vangen.

Een nauwkeurige urenberekening helpt om te zien of het rooster haalbaar is. Voor het registreren en controleren van deze uren gebruiken veel bedrijven digitale urenregistratie.

Gezond roosteren binnen een 5-ploegensysteem

Onderzoek van TNO en RIVM laat zien dat nachtdiensten de grootste belasting vormen. Veel bedrijven kiezen daarom voor kortere nachtreeksen en een voorwaartse rotatie: vroeg naar laat naar nacht.

Deze vorm geeft het lichaam minder verstoring dan systemen die achterwaarts roteren.

Voldoende hersteltijd is belangrijk, omdat werknemers in ploegendiensten vaker kampen met slaaptekort en vermoeidheid.

Welke varianten van het 5-ploegenrooster worden gebruikt?

Dit zijn de beest gebruikte varianten:

1. Klassieke 2-2-2 variant

Twee ochtenddiensten, twee avonddiensten, twee nachtdiensten en vier dagen vrij. Deze vorm houdt een gelijkmatige belasting en wordt veel gebruikt in productie en chemie.

2. 8-uurs rooster met langere cycli

Teams draaien 8 uur per shift. De cyclus duurt vaak langer, waardoor vrije dagen anders verdeeld worden. Dit werkt goed voor bedrijven met lagere nachtbelasting.

3. 12-uurs continurooster

Minder wisselingen, maar fysiek zwaarder. Bedrijven kiezen dit vanwege lage bezettingskosten, maar letten extra op herstel en gezondheid.

Hoe vang je ziekte en verlof op in een 5-ploegendienst?

Ziekte of onverwachte uitval heeft veel effect, omdat elk team exact bezet moet zijn. Bedrijven gebruiken vaak een vaste vervangingspool of roosteren een back-upfuncties in. Een digitale prikklok helpt om aanwezigheid realtime te zien.

Gegevens uit systemen zoals prikklok worden gebruikt om afwijkingen snel te signaleren en vervanging te organiseren.

Hoe maak je een 5 ploegenrooster zonder fouten?

Veel planners beginnen in Excel maar dat wordt snel foutgevoelig zodra de cyclus complexer wordt of zodra verlof, verzuim en extra diensten verwerkt moeten worden.

Bedrijven stappen meestal over op digitale planning omdat deze systemen automatisch rekening houden met contracturen, cao-regels en beschikbare medewerkers. Hierdoor ontstaat een voorspelbaar en stabiel rooster.

Zo houd je een 5-ploegendienst top

1. Kies een rotatie die aansluit bij herstel en ergonomie.

2. Houd nachtdiensten zo kort mogelijk.

3. Maak vaste teams met gelijk verdeelde competenties.

4. Zorg voor een vervangingspool.

5. Gebruik digitale urenregistratie om afwijkingen vroeg te zien.

6. Monitor werkdruk en verzuim per ploeg.

Veelgestelde vragen over het 5 ploegenrooster

Hoe lang duurt een volledige cyclus?
De meeste cycli duren vijf tot zes weken afhankelijk van dienstlengte en cao.

Is een 5-ploegendienst zwaar?
De belasting is hoog door nachtdiensten. Herstel en ergonomisch roosteren spelen een grote rol.

Waarom kiezen bedrijven voor vijf ploegen?
Omdat je hiermee 24/7 kunt draaien zonder dat medewerkers structureel te veel uren maken.

Hoeveel FTE is nodig?
Gemiddeld 4,8 tot 5,2 FTE per plek afhankelijk van sector en roosteropbouw.

Welke variant is het meest gezond?
Voorwaartse rotatie en korte nachtreeksen worden vaak aanbevolen door onderzoekers.

Actielijst tot slot

1. 1. Bepaal welke ploegvariant past bij jouw sector en werkbelasting.
2. 2. Bereken de benodigde capaciteit inclusief vervanging en herstel.
3. 3. Gebruik digitale systemen voor aanwezigheid en uren om het rooster foutloos te houden.
4.